kleurenpalet glazuur testen

glazuur testen

De afgelopen weken ben ik heel druk geweest met het testen van glazuren. Op internet kun je allerlei recepten vinden voor het samenstellen van glazuren en ik bezit een minibibliotheek aan keramiekboeken waarin ook recepten staan.

Glazuren is een onderdeel van het kleien. Glazuren is ook een vak apart. Er zijn veel factoren van invloed op de uitkomst van een glazuur. De plaats in de oven, de stookcurve, de samenstelling van de klei die onder de glazuur zit, de kleur van de klei onder het glazuur. Er kan sympathiebrand optreden als er in de oven een glazuur met chroom gebruikt wordt. Maar ook de samenstelling van de grondstoffen kunnen hier verschillen van de grondstoffen die in bijv. Amerika gebruikt worden waardoor het glazuur van mij anders uitpakt dan die van de persoon die het recept op internet heeft gezet.

roze glazuur

Maar toch viel mijn mond weer open nadat ik vanmorgen de oven opende. De test glazuur van vorige week was roze. Ik heb hier een liter van gemaakt en een theepot met bekers ermee geglazuurd. Komen ze paars uit de oven!

theepot en bekers.

Voor degenen die willen kijken of de glazuur paars of roze uit hun oven komt is hier het recept:

kali veldspaat 36 
kwarts 27 
Fritte 3134 22 
krijt 11 
dolomiet 
bentoniet 
Tin oxide 4.8 
chroom 0.2 
Cobalt carbonaat 0.6 

Ik zie graag een foto van het resultaat 😉

cursus gebruikskeramiek maken

En dan ben ik ineens de juf!

Sinds kort geef ik de cursus “gebruikskeramiek maken” bij Atelier6. Dit doe ik met twee groepen op de vrijdagmiddag en op de zondagmiddag heb ik een groep van 6 personen. De cursus is tweeledig. De cursisten maken middels handvormen gebruikskeramiek en leren draaien op de draaischijf. Ik beleef er veel plezier aan om de cursus te geven en de cursisten zijn enthousiast en maken flinke vorderingen. Atelier6 is een goed geoutilleerd atelier waar we fijn kunnen werken.

Draaien leren is moeilijk. Het centreren, openen, optrekken en vormen van een pot ziet er bij een geoefend pottenbakker heel makkelijk uit, maar om het te leren is het pittig. Het belangrijkste is echter om er plezier in te hebben. En dat hebben ze 🙂 We zijn nu nog bezig met een rollen pot (een techniek waarmee je met worsten klei een pot maakt) en elke week wordt er gedraaid. Als de rollen pot af is gaan we deze decoreren met engobe en daarna gaan we met plakken werken. Aan het einde van de cursus wordt alles geglazuurd en gestookt en spreken we een tijdstip af wanneer de cursisten hun werk kunnen afhalen.

Woon je in de omgeving van Heerhugowaard en heb je ook zin in deze leuke cursus? Kijk dan eens op de website van Atelier 6 en schrijf je in. Via de link https://www.atelier6.nl/cursussen/gebruikskeramiek-maken/ kom je op de pagina van de cursus. In mei en september start ik met nieuwe groepen. Wellicht zie ik je daar 🙂

Gambia, ezelkar

Kleien in Gambia

Tijdens het googelen op een creatieve (klei)reis kwam ik de reis naar Gambia tegen. Afrika stond al op mijn reisverlanglijst en nu kon ik dus ook gaan kleien in Afrika. Dat was voor mij het toppunt van leuk! De reis werd georganiseerd door Thea en Wim. Thea van Vliet is een Nederlandse kunstenares en Wim is  een Nederlander gevestigd in Gambia. Hij woont hier al ruim 10 jaar en runt in Berending een gastenverblijf genaamd Sofaral Lodge. Zij hebben samen een programma voor de kleigroep samengesteld. Want het is niet alleen kleien in Gambia, het is ook cultuur snuiven. Voorgaand aan de reis heb ik bij Thea thuis kennis gemaakt met de groep.
We vertelden allemaal iets over onszelf en wat we verwachtten van de reis. Ook hebben we een korte fotopresentatie gekregen zodat we al een klein beetje voorbereid waren op wat komen ging.  Op 4 januari vertrok ik vanaf Schiphol met Tui naarBanjul, de hoofdstad van Gambia. Onderweg liepen we wat vertraging op, maar omdat ik van tevoren al had ingechecked en een stoel had gereserveerd naast Thea en Dimphi brachten wij de reis al kletsende voort en hadden we er weinig erg in.Vanaf Banjul werden we opgehaald door Lamin en Ousman. Zij bleven gedurende de hele reis bij ons. Lamin was de assistent van Thea en Ousman was onze chauffeur. Het was een behoorlijke cultuurshock om vanaf Banjul naar Berending te rijden. In Brikama maakten we een stop om telefoonkaarten te kopen. We keken onze ogen uit. Het was er kleurig, stoffig en druk.

Soforal Lodge

We zijn 2 nachten op Soforal gebleven en daarna bracht Ousman ons naar Tunami Tenda. Voordat we daar kwamen zijn we eerst nog naar de craftmarket in Brikama geweest. Op de craftmarket stonden de meest mooie houten beelden. Allemaal handgemaakt. Ook kon je er kleine djembe’s kopen of sieraden en jurken. Het was onwennig dat iedereen bij je bedelde om iets te kopen, je de winkel bijna introk om vooral maar bij hen te kijken /kopen en dat je moest afdingen als zij een prijs noemden.

Craft market in Brikama
hout bewerken op de craft market
houtsnijwerk te kust en te keur

Om in de creatieve sferen te blijven zijn we daarna bij de pottenbakker geweest. Hij liet ons zien hoe hij de klei prepareerde en heeft ons voorgedaan hoe hij een pot met deze klei draaide. Ook liet hij zijn ovens zien.  We hebben er de nodige inspiratie opgedaan. Ze hebben 2 ovens. In een oven wordt de biscuit stook gedaan. Zij noemen dat de rookstook omdat de oven vol rook staat en pas later op temperatuur wordt gebracht. . In de andere oven glazuren ze. Ze hebben vanuit Nederland veel glazuren gekregen, maar de resultaten zijn nog niet heel goed. Wel kunnen zij met hun oven tot ca. 1200 °C stoken.

Bij de pottenbakker
Op de achtergrond de rookoven en op de voorgrond geglazuurde potten op de rand van de glazuuroven.
Inspiratie.

Na de korte stop bij de pottenbakker zijn we naar de lodge in Tunami Tenda gereden. Daar  hebben we met de ossenkar klei gehaald. We moesten een poosje wachten voordat de ossenkar arriveerde en dat ze er waren gingen ze er meteen op een draf ervandoor naar de plek waar wij klei gingen halen. Wij liepen er op normaal tempo achter aan. De plek waar wij klei haalden was een zijtak van de rivier welke opgedroogd was. In regentijd staat  het daar wel onder water. De structuur van de uitgedroogde grond was al een heel inspirerend.

De ossenkar waar we klei mee gaan halen.
vogelsporen in de klei
Een krab op de uitgedroogde vlakte
De klei kan gedolven worden.

De ossen hebben de kar vol klei naar Tunami Tenda Lodge gebracht.

In Tunami Tenda konden we in alle rust kleien. De mensen van de lodge deden met ons mee. Heerlijk om in een land te zijn waar dat mogelijk is! Iedereen heeft meerdere werkstukken gemaakt. Eerst stampten we met grote houten vijzels in een holle boomstam gebakken klei fijn. Onder begeleiding van een liedje en een dansje was dat een leuke klus. De chamotte werd gezeefd in een stuk vitrage en met de klei vermengd.  Verhouding chamotte en klei was 1:1

chamotte stampen met de grote houten vijzels
Kleien met de bevolking
De kruik is klaar voor de stook. Hij is wit uitgeslagen van het zout wat in de klei zit.

Naast creativiteit hoort cultuur snuiven er ook bij. We hebben een heerlijke ochtendwandeling gemaakt in Tunami Tenda. Ik heb volop mooie foto’s geschoten, genoten van het opkomen van de zon en de prachtige natuur. Ook een treffende foto gemaakt van het gezinsleven in Gambia tijdens het ochtendritueel van het ontbijten. We hebben een boottochtje gemaakt in de mangroven en een boottocht naar het indrukwekkende St. James eiland, het voormalige slaveneiland. Het eiland is flink kleiner geworden door afkalving en staat nu op de werelderfgoedlijst van Unesco. De ruïnes zijn stille getuigen van al het drama wat zich daar heeft afgespeeld.

De ruïnes op het slaveneiland st. James, tegenwoordig Kunta Kinteh eiland.
zonsopgang tijdens de ochtendwandeling
welcome to Tunami Tenda Bar & Restaurant
schelpen in cement gelegd.
De kinderen zijn klaar om naar school te gaan.

Terug op Soforal (dit betekent together we can) hebben we een papieroven gebouwd en een houtoven. De papieroven werd opgebouwd uit een piramide van takken met daaromheen kippengaas gemonteerd. Een blikje waar ook de bodem uit werd gehaald diende als schoorsteen. Op het gaas plakten we bladzijden uit glossies welke aan beide zijden waren ingesmeerd met kleislip. Er moesten meerdere lagen op het frame geplakt worden. In het papier van glossies zit kaolien verwerkt wat weer goed is voor de isolatie van de oven. Op een bedje van houtskool en palmbladeren waren de klei werkstukken gestapeld. Planten en bloemen kunnen een afdruk achter laten op de klei dus enkele werkstukken werden ingepakt met aluminiumfolie om deze op hun plek tegen de klei te houden.

De papieroven werd aangestoken en rookte binnen afzienbare tijd volop. Het ging echter veel te hard en we hoorden regelmatig het geping van werkstukken die kapot sprongen. Na een paar uur was de oven uitgebrand en konden we het gaas verplaatsen. Van alle werkstukken die erin geplaatst waren had maar 1 werkstuk het overleefd helaas. Van mijn schattige kruikje zijn alleen de tuitjes overgebleven. Ik heb ze als artifacts toch meegenomen.

bloemen en bladeren om op de bekers te branden tijdens de stook.
De werkstukken zijn opgestapeld op een bedje van houtskool en palmbladeren
De papieroven wordt aangestoken.
Wat zal er gebeurd zijn met de werkstukken?
Alleen de tuiten zijn als artifacts overgebleven.

Dus vestigde we al onze hoop op de grote houtoven. Hiervoor moesten we modder maken. In een grote kuil werd zand los geschept en water bij gegoten. Om het te mengen moesten we erin stampen. Best zwaar nog maar een hele belevenis 😊 De zandstenen lagen al klaar en de fundering van de oven van het jaar daarvoor werd gebruikt om de nieuwe oven op te bouwen. De zandstenen werden in halfsteensverband vastgezet met modder. Aan weerszijden werden gaten ter hoogte van de roosters van betonijzer gelaten waardoor de keramiek in de oven gezet kon worden.  Het ronde dak werd van gaas gemaakt wat werd dicht gesmeerd met modder. Een schoorsteen werd ook van gaas bedekt met modder gemaakt. Nadat het werk in de oven gezet was werden de gaten ook dicht gemaakt en kon er een droogstook gedaan worden. Hiertoe werd houtskool onder in de oven aangestoken en een pyrometer hield de temperatuur in de gaten. Kwam deze boven de 100 °C uit dan werd het houtskool met een schep uit de oven geschoven. Zakte het weer te ver naar beneden werd de houtskool weer in de oven geschoven. Zo werd het keramiek in een paar uur droog gestookt.

De dag daarna kon de werkelijke stook beginnen. Begonnen werd weer met houtskool. Na de kwartsprong op 550 °C werd er hout gebrand om hogere temperaturen te kunnen bereiken. Weer hoorden we ping geluiden, maar gelukkig is het meeste van het werk heel gebleven. De gekko op het gevonden stukje hout heeft het gelukkig overleefd. 

samen modder stampen 🙂
De oven met zandstenen en modder opbouwen.
betonijzer bevestigen.
twee roosters om de werkstukken op te leggen.
De schoorsteen wordt aangebracht.
De oven is bijna klaar.
Het stoken kan beginnen.
Twee lagen vol met werkstukken in de oven.
En we hebben een vlam in de schoorsteen als de temperatuur van ca. °C 900 is bereikt.
Mijn gekko met al zijn prachtige kleuren is heel uit de houtoven gekomen.

Na het avontuur van het stoken hebben we de ambacht van een zilversmid in de buurt mogen aanschouwen. Dan ga je echt honderd jaar terug in tijd. De werkmethodes zijn uiterst primitief, maar toch worden de mooiste dingen gemaakt.

Gambia heeft ook een prachtig zandstrand. We hebben een nacht in Boboi doorgebracht. Heerlijk zwemmen, schelpen zoeken en een spectaculaire zonsondergang. 

De zilversmid heeft nog blaasbalg zakken om zijn vuur te stoken.
Een kroesje met zilver staat in de gloeiende kolen.
koeien op het strand van Boboi.
Zonsondergang in Boboi.

Gambia, you hate it or you love it. Ik vond het erg indrukwekkend. De mensen zijn er relaxed. De natuur is prachtig en de reis was om nooit te vergeten. Creativiteit en cultuur kunnen heel goed samen gecombineerd worden. Soforal Lodge is een plek waar je heerlijk tot rust kan komen en Wim heeft er een paradijs van gemaakt. Thea is een fantastische vrouw die de groep op een prima manier begeleidde. Ik ben dankbaar dat ik het mee mocht maken. Dat zij mij zoveel hebben laten zien en dat ze deze reis hebben samen gesteld. 

Als het even kan ga ik nog een keer! 


If you happy and you know it, clap your hands, clap, clap


glazuurtesten

as glazuur

Dagen kan ik ermee bezig zijn. Glazuren uitzoeken in boeken en online, testen maken en mijn eigen recepten proberen.

Bovenstaande foto toont een  mooie as glazuur gemaakt in voorgaande testen. Fantastisch om het as uit je eigen open haard te kunnen gebruiken als grondstof in een glazuur. Daarom heb ik nog een aantal variaties gemaakt.  Elke as heeft een andere samenstelling en kan derhalve anders uitpakken. Ik heb testen gemaakt met grof gezeefd as en fijn gezeefd as.

nieuwe testen met asglazuur
miniatuurlegertje voor glazuurtest

Op de kleiacademie hebben we een legertje gemaakt van 25 miniatuurtjes. Ik heb een vissenleger gemaakt. Hierboven een deel van het leger met 5 verschillende testglazuren. Op de miniatuurtjes kan je goed zien hoe een glazuur uitpakt. De testtegels geven ook een goed beeld maar de miniatuurtjes zijn levendiger. 

Als je glazuurtesten maakt is het noodzakelijk om notities te maken. Anders kan je een glazuur niet op de zelfde wijze weer maken. Je noteert voor elke tests de ingrediënten en de hoeveelheid daarvan, de stook curve en bijzonderheden, bijvoorbeeld of de glazuur dun of dik was.

Elke keer als je de oven opent is het weer spannend hoe de glazuren zijn uitgepakt. Het komt vaak voor dat ik teleurgesteld ben omdat de resultaten anders zijn als dat ik gedacht had.  Een resultaat die niet overeenkomt met de voorbeelden van de online recepten. Er is veel van invloed op een glazuur. De kleisoort die eronder zit is bepalend, de stookcurve is bepalend en ook de samenstelling van de ingrediënten afzonder kan verschillend zijn. Zwevende bestanddelen in de oven van een voorgaande stook kan van invloed zijn, alsmede hoe het glazuur is aangebracht. Het is een vak apart dat glazuren! 

3,5 kg klei

Na een jaar met 1 kg klei of minder gedraaid te hebben vond ik het tijd worden om met meer klei te gaan draaien.

Dus eens wat geprobeerd met 2 kg. Dat ging goed. Een mooie grote schaal kwam uit mijn handen. Maar dat moest ook groter kunnen! Dus op naar de 3,5 kg klei op de draaischijf!

3551 gram
Mijn handen passen nauwelijks om die homp heen.
meer afval in het bakje dan klei op de schijf

Het was best even vechten om die grote homp klei te centreren maar dat lukte toch redelijk snel. Gaande weg tijdens het vormen echter verloor ik steeds meer klei. Op de derde foto zie je ook dat er meer klei in mijn afvalbakje zit als dat er op de plaat staat.

Toch is het een schattig vaasje geworden. Geen vaas  van 3,5 kg maar van een klein kilootje 

vaasje met celadonglazuur
tea

Klei academie

Vorig jaar ben ik op zoek gegaan naar een opleiding waar ik kon leren pottenpakken. Het was altijd al een stil verlangen  om te leren draaien. Ik hou van functioneel keramiek en het leek me fantastisch om mijn eigen servies te ontwerpen of een mooie vaas te maken.

In september 2017 ben ik gestart bij de kleiacademie. Ze bieden een mooi programma, welke mij zeer aansprak. Daar ben ik nu bezig met het derde semester. Na heel wat geworstel met de klei kan ik nu 3,5 kg klei centreren en komt er langzaam wat vorm in mijn werk.

We zijn dit semester bezig met het maken van een servies. Heel erg leuk om te doen maar ik raak ontzettend afgeleid van alles wat ik nog wil maken 😉 Het servies krijgt langzaam gestalte, volgende stap is om het te voorzien van een mooi glazuur. 

servies

Atelier 6

Sinds november 2106 ga ik op de vrijdagochtend naar Atelier 6. Atelier 6 is een creatief centrum waar cursussen en workshops gegeven worden. En voor de mensen die geen cursus of workshop meer nodig hebben zijn er de werkgroepen. De groep bestaat uit allemaal  dames die al heel lang lid zijn van Atelier 6 en die veel ervaring hebben. Bij Olga, onze werkgroepleider gaan we zo nu en dan raku stoken met de hele groep. Ook verzorgt zij workshops die we in haar atelier kunnen volgen. Leerzaam, gezellig en met leuk resultaat.

Hieronder foto’s van de eerste keer dat ik een raku stook heb meegemaakt. Dit was bij Crejat. Daar heb ik 1 jaar van de beeldhouwopleiding gedaan  en 2 jaar van de keramiekopleiding.

werk in de raku ton zetten
Het hete werkstuk uit de zaagsel gehaald
afkoelen in een badje met water.

Meneer Uil

Meneer Uil in de glazuur

Daar ligt hij dan, meneer uil. Te wachten op de glazuur stook. Ik hoop dat hetgeen ik voor ogen had met de glazuur er ook uit komt. Glazuren is lastig.  De kleuren die je erop kwast zijn niet de kleuren die het gaan worden na het bakken. Nu is het een poederig roodbruine kleur en het moet zwart gaan worden.

Ik wil het liefst mijn eigen glazuren gaan maken en ben daar in het verleden ook wel mee bezig geweest. Ik heb bakken vol met grondstoffen maar het ontbreekt nog een beetje aan de know how. Samenstellingen veranderen onder invloed van temperatuur en onder invloed van oxiderend of reducerend stoken.

Het is vooral een kwestie van veel proeven gaan maken. En goed te noteren wat je gedaan hebt. Hard werken dat keramieken!

Er was eens …

  Er was eens een pottenbakster….

  Al jaren droom ik van een atelier op een uiterst romantische locatie waar een  lief en goed lopend winkeltje aan verbonden is. Daar verkoop ik mijn eigen beelden en gebruikskeramiek. Ik kan van de verkoop goed rondkomen en doe wat ik het leukste vind, pottenbakken en beelden maken. Ik vind het fantastisch als anderen dat plezier ook kunnen voelen in mijn werk.  Na hard ploeteren is er in mijn sprookje natuurlijk  sprake van een happy end!

Dromen mag 🙂

Om die droom wat meer vorm te gaan geven ben ik gaan kijken naar een opleiding tot pottenbakker, keramiste. Handvormen doe ik al een poosje maar ik wil  de verdieping in. Er valt nog genoeg te leren want keramiek is complex. Op het gebied van decoratietechnieken en glazuren kan ik nog wel wat kennis gebruiken

.

Draaien is mij nog geheel onbekend maar staat al lang op mijn verlanglijst om te kunnen.  De kleiacademie biedt een mooi programma op het gebied van leren draaien en handvormen. Ik heb het programma gelezen een wat zij bieden staat me aan. Ik heb een prachtige draaischijf aangeschaft die weinig ruimte in beslag neemt en die ik mee kan nemen naar mijn huisje in het bos.

Ik vind het geweldig klinken: Anita Jansen, pottenbakker en keramiste. Ik moet er nog even wat voor doen maar over een poosje hoop ik dat ik dat naar waarheid  te kunnen zeggen 🙂 Eerst nog even ploeteren….